Nieuws archief
NOiV krijgt meer geld voor invoering open source software
Het kabinet stelt dit jaar euro 2,3 miljoen euro extra beschikbaar om de invoering van open standaarden en open source software bij de overheid een duwtje in de rug te geven. Dat heeft staatssecretaris Frank Heemskerk (Economische Zaken) vandaag bekendgemaakt op het Barlaeus Gymnasium in Amsterdam waar hij een boek over open source software in ontvangst nam. Met het extra geld is in 2009 euro circa 3,7 miljoen euro beschikbaar voor het zogenaamde actieplan NOiV. Naast extra middelen wordt ook de ondersteuning van overheden door het programmabureau NOiV geïntensiveerd. “Er is de afgelopen tijd al veel gebeurd, maar om open standaarden en open source software een eerlijker kans te geven is meer actie en tijd nodig.
Eerlijke kans bij aanbesteden
In zijn toespraak zei Heemskerk onder meer dat open software bij ICT-aanbestedingen een eerlijker kans moet krijgen. Ook moeten gemeenten en provincies uitgaan van open standaarden (het zogenaamde ‘comply or explain’ principe). “Hierover bestaan nog te veel misverstanden”, aldus Heemskerk. Het programmabureau NOiV zal overheden hierbij de komende tijd extra advies en ondersteuning geven. Met gerichte steekproeven wordt ook gekeken of aanbestedingen in lijn zijn met de eisen. Bovendien wordt de rol en betrokkenheid van de ‘open software community’ bij de uitvoering van het actieplan en de samenwerking met het programmabureau NOiV vergroot. “Hiermee komt naar verwachting meer energie los ten behoeve van de migratie waar we met zijn allen voor staan. Bovendien profiteren we zo beter van de kennis in de markt zelf”, aldus Heemskerk.
Voor welke medische toepassingen zijn open source alternatieven aanwezig?
Ook op medisch gebied is al heel wat Open Source software beschikbaar. ZorgOpen.org volgt de ontwikkelingen op de voet.
Op deze wikipedia staat een aardig compleet overzicht.
Nieuw informatieplatform over open source in de zorg
Lees dit artikel ook in:
Computable
Automatiseringsgids
ICTZorg
Utrecht, 17 maart 2009 – Vanaf vandaag is informatieplatform www.zorgopen.org online. De site informeert zorg- en ICT-professionals over de mogelijkheden van open source voor de gezondheidszorg. Het doel is om de zorg enthousiast te maken over open source. Op ZorgOpen.org staat zoveel mogelijk relevante kennis over open source, open source software en open standaarden, toegespitst op de gezondheidszorg.
Keiharde business case
Overstappen op open source software kan een zorginstelling veel geld besparen. Een middelgroot ziekenhuis kan de kosten voor de ICT al gauw met een miljoen terugbrengen. Ondanks de keiharde en glasheldere business case – open source is niet alleen goedkoper maar ook vaak beter - wordt er nog zelden overgestapt in de zorgsector. Een gebrek aan correcte informatie en kennis aldus initiatiefnemer Gerrit Krediet: “Bij gebrek aan collectieve marketing blijft open source achter bij commerciële leveranciers. Wij hebben daarom besloten om zelf de case voor de zorg in de hele breedte inzichtelijk te maken.”
Klaar voor de zorg
Open source begint ongemerkt steeds meer ingeburgerd te raken. Gerrit Krediet: “Steeds meer grote bedrijven gebruiken open source software voor hun ICT en zelfs voor hun eigen producten. Dat is niet voor niets. Wereldwijd werken er veel programmeurs aan de software, waardoor de innovatiesnelheid hoger ligt dan bij gesloten software. Bovendien worden eventuele tekortkomingen veel sneller verholpen.” De laatste jaren is open source software ontwikkeld tot betrouwbare, gebruiksvriendelijke programmatuur, die gebruik maakt van open standaarden (ook medische standaarden als DICOM of HL7). “Open source software is klaar voor de zorg.”
Besparen op licenties en onderhoud
Wie overstapt op open source software bespaart voor het grootste deel op twee fronten. De licentiekosten nemen met name sterk af. Daarnaast behoeft open source software minder onderhoud. Martijn Smit, directeur ZorgOpen: “Uit ervaring blijkt dat open source software uiterst betrouwbaar en eenvoudig te beheren is. Er is daardoor minder tijd nodig voor onderhoud.”
Overstappen
Het lijkt een kwestie van tijd tot dat ook de zorg voor open source oplossingen kiest. Gerrit Krediet: “Wat wij graag duidelijk willen maken is dat overstappen niet betekent dat je je oude hardware en werkwijzen overboord moet zetten. Met een op Linux gebaseerde Firewall, open source antispam en mail- en groupware kun je behoorlijke winst behalen, in geld en in kwaliteit. De eindgebruiker merkt er weinig van. Hooguit dat er minder problemen zijn. Als het bevalt kunnen instellingen verder evolueren tot volledige open source instellingen.”
‘Open source breed marketen’
Open source leveranciers moeten samen reclame maken voor de voordelen van open source software. Dat is nodig om de antireclame te bestrijden, die leveranciers van gesloten software maken. Dat vindt Jan Willem Broekema, die tot 2008 programmamanager was bij de voorloper van Nederland Open in Verbinding (NOiV).
Brede campagne
Wil open source software als alternatief voor gesloten software bekendheid krijgen, dan is een voortdurende, brede campagne nodig. Opensourceleveranciers voeren nu ook wel campagnes, maar die zijn alleen gericht op hun eigen product. Dat betoogt Jan Willem Broekema in een artikel in het Open Source Jaarboek 2009.
Angsten wegnemen
Volgens de voorzitter is een brede marketingcampagne nodig om open source software te promoten, omdat potentiële klanten het fenomeen onvoldoende kennen. Bovendien helpt een campagne bij het bestrijden van antireclame door leveranciers van gesloten software, zogenaamde FUD (Fear, uncertainty and doubt) Marketing. De FUD-marketing is niet gericht op een specifiek product, maar altijd op open source software als fenomeen. Voor een producent of leverancier is het moeilijk verdedigen, omdat die niet voor het fenomeen staat.
Goedgeleide marketingcampagne
De voormalig programmamanager van het Ososs (Open Source als Onderdeel van de Software Strategie) schrijft dat “de effecten van FUD-marketing heel goed te bestrijden zijn, maar uitsluitend in een goedgeleide, brede marketingcampagne. Dat lukt niet zolang er per product of per leverancier reclame wordt gemaakt.”
ZorgOpen
Dit fenomeen is ook de initiatiefnemers van ZorgOpen niet ontgaan. Directeur Martijn Smit: “De business case voor het overstappen naar open source is keihard en glashelder. Toch is men zeer afwachtend. Wij hebben besloten om alle informatie te verzamelen en te richten op de zorgmarkt. Een markt waar de winst zeer groot kan zijn. Een gemiddeld ziekenhuis kan al snel een miljoen per jaar besparen.”
Folder ZorgOpen Quickscan
Folder Total Cost of Ownership
Poster Toegang tot de bron
Poster Leveranciersonafhankelijk
IT-organisaties kiezen Linux in economische recessie
Novell maakt vandaag de uitkomsten bekend van een wereldwijd onderzoek naar het gebruik van Linux in economisch slechte tijden. Het onderzoek is uitgevoerd door IDC in opdracht van Novell. De resultaten van het onderzoek tonen een door de wereldwijde recessie ingegeven groei aan in het gebruik van Linux. Nu steeds meer organisaties kosten willen besparen, maar kwaliteit willen behouden, worden ze aangetrokken door de economische voordelen van Linux.
Wat cijfers
Meer dan de helft van de respondenten, waaronder CIO’s, IT-managers en -consultants, geeft aan de stap naar Linux te willen versnellen. Meer dan 72 procent van deze respondenten geeft aan al actief de overstap naar Linux-servers te evalueren of de keuze al te hebben gemaakt. Meer dan 68 procent geeft dit ook aan in relatie tot Linux op de desktop.
Waarom overstappen?
Het onderzoek brengt ook de belangrijkste reden van de groeiende interesse voor Linux naar voren zijnde kostenbesparing, direct gerelateerd aan de ontbrekende onderhoudskosten van Linux. Om deze reden geeft meer dan veertig procent van de respondenten aan over de komende 12 tot 24 maanden hun informatiestromen via Linux te laten lopen. Voor 49 procent zal Linux binnen vijf jaar het primaire server platform zijn. Degenen die sceptisch tegen Linux staan, geven het ontbreken van applicatiesupport en de slechte interoperabiliteit met Windows en andere omgevingen aan als primaire redenen voor hun scepsis.
Goed en goedkoop
“De resultaten van dit onderzoek onderbouwen onze overtuiging dat, wanneer er geld bespaard moet worden, maar kwaliteit gegarandeerd, Linux – zeker in deze economische tijden – een weloverwogen alternatief is,” zegt Ronald de Jong, directeur Novell Benelux. “Organisaties geven aan dat wanneer de applicatieondersteuning, interoperabiliteit, virtualisatiemogelijkheden en de technische ondersteuning verder verbeteren, het Linux-aandeel nog meer zal groeien in de markt.”
Andere belangrijke bevindingen
- 67 procent van de respondenten geeft aan dat interoperabiliteit en beheersbaarheid tussen Linux en Windows een van de belangrijkste overwegingen is voor het kiezen van een besturingssysteem.
- Binnen retail is de grootste groeipotentie van Linux te zien; 63 procent van de respondenten overweegt Linux voor de desktop en 69 procent voor de server.
- Bijna 50 procent van de respondenten overweegt Linux te implementeren op de desktop, met name voor gewone kantoortoepassingen, technische werkstations en hogere educatie.
- Bijna de helft van de respondenten geeft aan dat virtualisatie de ingebruikname van Linux bespoedigd. 88 procent is van plan om het gebruik van virtualisatiesoftware binnen een Linux-omgeving te evalueren, implementeren of te verhogen in de komende 12 tot 24 maanden.
Onderzoek
Het onderzoek is gehouden onder meer dan 300 IT professionals wereldwijd van bedrijven met meer dan 100 werknemers en met kennis van Linux en andere besturingssystemen en is uitgevoerd door IDC in opdracht van Novell. Van de respondenten had 55 procent al Linux server systemen in gebruik, 39 procent Unix server systemen en 97 procent maakte gebruik van Windows server besturingssystemen.
Drupal – Content Management Systeem (voor websites)
Drupal is een open source content management platform. Drupal is uitgerust met een groot aantal mogelijkheden en wordt voor een groot aantal websites gebruikt om de informatie te beheren. Drupal is geschikt voor alle soorten websites, van weblogs tot grote community-websites.
Joomla! – Content Management Systeem (voor websites)
Joomla! is één van de meest krachtige en veelgebruikte open source CMS-en en is eenvoudig te installeren, simpel te beheren en betrouwbaar.
OpenOffice.org – kantoorautomatisering/tekstverwerker
OpenOffice.org is een voor iedereen gratis kantoorpakket met modules voor onder andere tekstverwerking, spreadsheet, vectorgrafiek, en presentatie. Qua veelzijdigheid en bediening is het vergelijkbaar met de meest gebruikte commerciële kantoorpakketten.
Ubuntu – desktopsysteem
Ubuntu is de meest gebruikte Linuxdistributie (variant van Linux) voor desktopcomputers en laptops. Ubuntu is een gebruiksvriendelijke, toegankelijke en herkenbare Linuxvariant. Voor mensen die gewend zijn om met een standaard PC te werken is het daarom niet moeilijk om over te stappen op Ubuntu.
Alfresco – Enterprise Content Management Systeem
Alfresco is een document management systeem voor uw hele organisatie.
Firefox – Webbrowser
Firefox is de open source webbrowser. De browser wint gestaag terrein op de gangbare webbrowser, zoals Internet Explorer. Firefox staat erop voor sneller, veiliger en beter aanpasbaar te zijn.
Kan ik open source applicaties zien/bekijken?
U ziet al heel vaak open source software om u heen. De meeste websites worden tegenwoordig gebouwd op een Linux besturingssysteem met een Apache webserver. Veel sites worden gemaakt in een open source Content management Systeem zoals Joomla! of Drupal.
ZorgOpen kan een demonstratie bij een andere zorginstelling voor u regelen. Neem contact op voor een afspraak.
Hier kunt u demo’s bekijken van generieke open source software
Subsidieert de overheid zorginstellingen die overstappen?
De overheid subsidieert geen zorginstellingen. Het stimuleringsprogramma van de overheid, NOiV, biedt wel veel ondersteuningsmogelijkheden. Zo geeft het NOiV gratis advies aan zorginstellingen die de overstap willen maken, kan juridisch advies gevraagd worden en zijn er financiële middelen beschikbaar die de migratie kunnen versnellen.
Zijn er andere organisaties in Nederland die zijn overgestapt?
In Nederland gebruikt bijna 15% van alle bedrijven en instellingen open source software. De software wordt vaak gebruikt voor webservers en databaseservers maar ook steeds vaker om kantoorautomatisering in te richten.
Grote bedrijven die bijvoorbeeld Linux gebruiken zijn de beurs van NewYork NYSE (RedHat Linux software), ING of Marktplaats.nl (700 Linux servers). TomTom gebruikt Linux voor elk navigatiesysteem en ook zorginstellingen zoals het Antonius ziekenhuis Nieuwegein, het Flevoziekenhuis, JellinekMentrum en VluchtelingenWerk Nederland gebruiken diverse open source toepassingen.
Wereldwijd wordt open source steeds meer gebruikt:
Waarom heb ik een leverancier nodig om open source software te implementeren bij mijn zorginstelling?
Het project om met een zorginstelling over te stappen vergt kennis en ervaring van open source software en van de zorg. Door een leverancier te kiezen die deze kwaliteiten bezit, kunt u een efficiënte implementatie doorvoeren. Daarnaast is het handig om uw ICT personeel bij of om te scholen, zodat zij zelf (een deel van) het beheer van de nieuwe software kunnen uitvoeren. Als u zelf voldoende kennis bezit om het project in eigen beheer te doen, kan dat uiteraard ook prima.
Het is altijd handig om een extern aanspreekpunt te hebben waarbij complexe vragen belegd kunnen worden. Er zijn verschillende leveranciers die een Nederlands aanspreekpunt voor hulp bij vragen kunnen zijn, variërend van eenvoudige telefonische ondersteuning tot uitgebreide servicecontracten.
Neem contact op voor meer informatie.
Welke opleidingen zijn nodig om open source software zelf te kunnen beheren?
Er zijn veel verschillende mogelijkheden voor opleidingen. Zo is er het Linux Professional Institute (LPI) die leerdoelen aangeeft, verwijzingen geeft naar studiemateriaal en examens afneemt. Ook commerciële aanbieders zoals RedHat en Novell bieden uitgebreide mogelijkheden. Ook via ZorgOpen worden diverse trainingen aangeboden. Neem contact op en vraag naar de mogelijkheden.
ZorgOpen Quickscan
Om een helder inzicht te krijgen in de mogelijkheden van open source software voor uw zorginstelling kunt u de ZorgOpen Quickscan doen. De Quickscan geeft inzicht in welke systemen en applicaties vervangen kunnen worden en geeft een goede indicatie wat u met open source software kunt bereiken en besparen. Na de Quickscan kan ZorgOpen een projectplan opstellen voor de migratie en als u dat wenst de migratie begeleiden.
Wat brengen we in kaart?
| Bestaande infrastructuur | welke onderdelen van de infrastructuur kunnen worden vervangen |
| Bestaande software | voor welke applicaties is een opensource alternatief voorhanden |
| Opleidingsbehoefte | wat is het kennisniveau van opensourcesoftware binnen de instelling |
| Projectmanagement | hoeveel projectmanagement (in- en extern) is nodig voor de migratie |
| Business case | wat zijn de kosten en baten voor uw zorginstelling |
Plan een afspraak
U kunt de Zorgopen Quickscan bij ons aanvragen.
Download de folder
Neem contact op om een afspraak te plannen
Rekenvoorbeeld licentiekosten
In dit rekenvoorbeeld ziet u het verschil in licentiekosten per werkplek per jaar voor een middelgroot ziekenhuis.
Hoeveel goedkoper is open source voor mijn zorginstelling?
Per organisatie verschilt het uiteraard nogal hoeveel u kunt besparen. Over het algemeen bespaart u op twee manieren:
- door het ontbreken van licentiekosten (gemiddeld 20% van de totale lasten)
- door een verlaging van de onderhoudsinspanningen
Om een precieze inschatting te maken voor de besparing bij uw organisatie, kunt u contact met ons opnemen. Wij kunnen uw organisatie realistisch adviseren over de mogelijkheden van Open Source.
Naar wie moet ik toe als er een probleem is?
U kunt terecht bij elke leverancier met kennis van open source (en zorg). Omdat de open source software door iedereen met kennis van software is in te zien, te onderhouden en te wijzigen, zit u niet vast aan een leverancier. Het is wel raadzaam om een partij met voldoende kennis van de gezondheidszorg en open source in de hand te nemen, waar u met uw vragen terecht kunt. ZorgOpen adviseert u graag over leveranciers met deze specifieke kennis.
Overheid bouwt website met open source
De nieuwe, overkoepelende rijksoverheidwebsite wordt gebouwd met open source software. Dat beloofde staatssecretaris Heemskerk dinsdag bij het in ontvangst nemen van een CPB-rapport over het stimuleren van open source.
De bouw van de overkoepelende rijksoverheidwebsite maakt deel uit van het plan ‘Overheidscommunicatie nieuwe stijl’, en staat onder regie van het ministerie van Algemene Zaken. De initiatiefnemers willen voor alle ministeries één centraal CMS gebruiken en de website moet op basis van open standaarden gebouwd worden. Daarnaast maken de ontwikkelaars tijdens de constructie gebruik van opensource-tools. De nieuwe website moet in oktober klaar zijn.
Het CPB-rapport ‘Competition, innovation and intellectual property rights in software markets’, dat is opgesteld in het kader van het actieplan Nederland Open in Verbinding, is gebaseerd op een internationale literatuurstudie. Volgens de onderzoekers is het een belangrijke vraag in hoeverre een overheidsafdeling of organisatie vastzit aan een bepaalde softwarefabrikant, een fenomeen dat ook wel bekend staat als ‘vendor-lock-in‘. Als deze afhankelijkheid te groot is, kan open source een aantrekkelijk alternatief vormen, zo stellen onderzoekers. Wel zouden overstappers van hun voormalige softwareleverancier compatibiliteit moeten vragen, zoals bijvoorbeeld het gebruik van open standaarden. Softwarefabrikanten kunnen echter niet gedwongen worden om aan deze wens tegemoet te komen.
Het CPB stelt dat open source software aantrekkelijker is als de ontwikkeling en implementatie zijn afgerond, terwijl propriëtaire software in het beginstadium meer voordelen biedt. Volgens de onderzoekers doen bedrijven gerichter onderzoek naar software-ontwikkeling dan overheden, terwijl bij het uiteindelijk beschikbaar komen van de broncode door verschillende groepen doorgebouwd kan worden aan een opensource-implementatie.
Is patiënteninformatie net zo veilig als ik open source software gebruik?
Veiliger dan bij de meeste ‘gesloten’ systemen. U heeft zelf inzicht in hoe de software werkt. Bij gesloten software is dit vaak niet mogelijk. Het is daardoor niet mogelijk om zeker te zijn van de veiligheid. Bovendien hebben meer deskundigen in de community de software gecontroleerd. Eventuele fouten worden daardoor sneller opgespoord en verholpen. Hierdoor is de software meer waterdicht dan ‘gesloten’ software. Van gesloten software is minder bekend hoe deze werkt, waardoor de veiligheid minder goed gewaarborgd kan worden.
Wat is een General Public License (GPL)?
De GPL (General Public License) is een ‘copyleft’-licentie voor software. De licentie bepaalt dat iedereen met software mag doen wat hij wil – ook aanpassen en verkopen – mits dat recht wordt doorgegeven aan anderen en alle auteur(s) van de software vermeld worden.
Software gepubliceerd onder de GPL is ‘vrij’. Dit betekent: vrij van rechten, niet vrij van kosten. Praktisch alle vrije software is gratis te downloaden van internet.
De Lesser General Public License (LGPL) is een afgezwakte versie van de GPL die soepeler omgaat met het gebruik van software binnen software met een andere licentie. Het verschil is dat software die gebruik maakt (als bibliotheek bijvoorbeeld) van LGPL-gelicenseerde software, zelf niet onder de LGPL hoeft te worden vrijgegeven.
Kan ik mijn oude documenten blijven gebruiken?
Dat kan. Uw documenten kunnen worden omgezet naar zogenaamde open standaarden. Open source software kan uw bestanden automatisch converteren.
Gaan de kosten in de toekomst omhoog?
De kosten van open source software nemen niet toe. Het licentiemodel zorgt hiervoor. De enige kosten die u maakt zijn voor dienstverlening rond de software. Aangezien u niet afhankelijk bent van leveranciers, kunt u altijd op zoek gaan naar de goedkoopste leverancier. Een leverancier zal ook niet zomaar zijn prijzen enorm verhogen, omdat er vrije concurrentie is. De kosten nemen na de implementatie meestal verder af:
- als u in personeelsopleidingen investeert kunt u steeds meer en makkelijker zelf uw ICT beheren
- de verwachting is dat u met de jaren steeds meer software kunt vervangen door goedkopere open source varianten
- de eerste tijd zijn er nog migratiekosten, later niet meer
Wat is broncode?
Een computerprogramma bestaat meestal uit twee onderdelen: de software die wordt ‘gedraaid’ op de computer (de gecompileerde executable) en de ‘broncode’ waarmee deze software gemaakt is. De broncode is niet nodig om de software te laten werken, daarvoor is alleen de executable nodig. Mocht iemand een stuk software willen aanpassen dan moet hij de broncode hebben, deze aanpassen en vervolgens compileren. Er is dan een nieuwe versie van de software gemaakt.
Wat houdt het in dat ‘broncode toegankelijk’ is?
Een computerprogramma bestaat vaak uit twee delen: de software op de computer (executable) en de ‘broncode’ waarmee de executable gemaakt is. Om de software te laten werken is alleen de executable nodig. Om software aan te passen is de broncode nodig.
Bij open source software is de broncode vrij beschikbaar, waardoor iedereen die de code kan begrijpen, deze kan inzien, controleren en bewerken.
Als gebruiker van open sourse software kunt u als zorginstelling zelf bepalen of en hoe de software aangepast moet worden. En door welke ontwikkelaar of leverancier. Uw zorginstelling is niet meer gebonden aan een leverancier en kan daardoor veel goedkoper inkopen (er is geen vendor-lock-in meer).
Wat is Linux?
Linux is een open source besturingssysteem voor computers. Linux is vergelijkbaar met Windows, Mac OSx of DOS in de zin dat het onderdelen van een PC aanstuurt. Linux is gebaseerd op UNIX, dat onder andere gebruikt wordt voor grote banksystemen, omdat dit besturingssysteem stabiel en robuust is.
Wat kost Open Source software?
Open Source software is vrij te verkrijgen (bijvoorbeeld door te downloaden van internet). Overstappen op Open Source is echter niet gratis. Een complete oplossing bestaat uit meer dan alleen software. Er is expertise, ondersteuning en training nodig om open source software succesvol te implementeren en continueren bij uw zorginstelling. Normaal heeft u deze kosten ook (naast licentiekosten), nu heeft u deze kosten uitsluitend.
De totale ICT kosten voor een zorginstelling (TCO) vallen aanzienlijk lager uit als open source software gebruikt wordt. U betaald geen licentiekosten en de software is beter en stabieler, waardoor minder onderhoud nodig is.
Hieronder staat een voorbeeld voor de kosten van de werkplek (Bron: Antonius/Mesos groep):
Wat doet de overheid om open source te promoten?
De Nederlandse overheid promoot open source met het programma Nederland Open in Verbinding (NOiV). Het NOiV informeert overheidsorganisaties over de mogelijkheden van open standaarden (OS) en open source software (OSS) en stimuleert de toepassing ervan. De overheid doet dit om de volgende redenen:
- het verhogen van de toegankelijkheid van informatie doordat open source software gebruik maakt van open standaarden voor informatieopslag en -uitwisseling
- meer transparantie van overheidshandelen doordat de werking van computertoepassingen volledig inzichtelijk is voor EDP-auditors
- het verhogen van de informatieveiligheid doordat de broncode door iedereen beoordeeld kan worden
- het vergroten van de toekomstvastheid van de gekozen oplossingen doordat de code wereldwijd door een grote groep ontwikkelaars kan worden bewerkt en onderhouden, terwijl de code inzichtelijk blijft (leveranciersonafhankelijk)
- het vergroten van de concurrentiekracht onder softwareleveranciers
- het bevorderen van innovatie op de softwaremarkt
- het verlagen van de kosten doordat open source software vaak (er is ook proprietary open source software) kosteloos wordt aangeboden
Kan de hele zorginstelling overstappen op open source software?
Elke zorginstelling kan voor een groot deel overstappen op open source software. Afhankelijk van de modaliteiten en de software die gebruikt wordt, kan het zijn dat niet alle applicaties overgezet kunnen worden. Het streven is om uw ziekenhuis zoveel mogelijk over te laten stappen. Het is niet altijd realistisch en financieel ook niet interessant om voor 100% over te stappen. Als er een open source tenzij beleid wordt gevoerd kan naar schatting ongeveer 80% van de software vervangen worden (zie plaatje). Neem contact op met ZorgOpen om in kaart te brengen hoe u op uw ICT-kosten kunt besparen met behulp van open source software.
Wat is een vendor-lock-in?
Vendor-lock-in is een vorm van koppelverkoop waarmee klanten afhankelijk worden gemaakt van een bepaald product of dienst van een leverancier. Voorbeeld: U koopt een ZIS bij leverancier ‘A’. U sluit een overeenkomst voor 10 jaar omdat de prijs daardoor lager is. Na een jaar merkt u dat er wijzigingen nodig zijn. Deze wijzigingen kunnen alleen door A gedaan worden. De prijs voor veranderingen is hoog en dus is het gebruik duur. Dit is een vendor-lock-in.
Een vendor-lock-in leidt doorgaans tot een hoge Total Cost of Ownership (TCO) voor uw ICT.
Wat is het verschil tussen open source software en andere software?
Bij de meeste commerciële software is de broncode bedrijfsgeheim. De gebruiker ‘koopt’ of ‘huurt’ een programma en gebruikt dat. Als de software aangepast moet worden zijn de mogelijkheden vaak beperkt. Maatwerk ontwikkeling is vaak duur, omdat er geen concurrentie is. U bent aangewezen op de leverancier van de originele software. Daarnaast gebruiken leveranciers vaak eigen ‘gesloten’ bestandsformaten. Hierdoor wordt u gedwongen om ook voor andere software voor dezelfde leverancier te kiezen.
Open source software voorkomt deze ‘vendor-lock-in’ van een softwareproducent. Elke softwareontwikkelaar kan de code vrij gebruiken. U hoeft alleen de leverancier uit te kiezen die het best bij u past.
Hoe eenvoudig is het om met open source aan de slag te gaan?
Het is voor gebruikers die gewend zijn om met een computer te werken niet moeilijk. Het wennen aan de software kost uiteraard wel tijd. Vergelijk het met het overstappen van het ene merk telefoon naar het andere.
Als u alleen zelf of met uw afdeling wilt overstappen is dat voor het grootste deel eenvoudig. U hoeft alleen de gewenste open source software te installeren en kunt aan de slag.
Als u met uw hele zorginstelling overstapt heeft dat iets meer voeten in aarde, afhankelijk van de bestaande ICT en het kennisniveau van uw ICT afdeling. Bijscholing van uw medewerkers is nodig of u kunt het beheer beleggen bij een leverancier.
Hoe verander ik mijn bestanden naar open standaarden?
De beste oplossing is om eenmalig een conversie te doen van alle bestanden naar open standaarden. Dit is de beste en meest duurzame methode. De meeste open source software kan een groot aantal bestandsvormen zonder conversie inlezen. Conversie is dan alleen nodig als er geen licenties op de bestandsformaten aanwezig zijn. Bestanden die direct ingelezen kunnen worden door open source software, kunnen meteen in open standaarden worden opgeslagen.
Sommige leveranciers slaan hun bestanden (bijvoorbeeld sommige leveranciers van modaliteiten) op in gesloten standaarden die niet zomaar door open source software ingelezen kunnen worden. De conversies worden dan een stuk lastiger. Leveranciers zijn verplicht om bestanden in open standaarden op te slaan. U kunt hun vragen hun software aan te passen of u moet bij de aanschaf van apparatuur rekening houden met het bestandsformaat.
Antonius Ziekenhuis wil helemaal over op open source
Het Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein en Mesos Medisch Centrum in Utrecht willen – voor zover de functionele eisen dat toelaten - met alle desktops en backendsystemen zoveel mogelijk over op open source.
Mogelijkheden onderzoeken
Samen met Stone-IT wordt voor alle front- en backendsystemen onderzocht wat de mogelijkheden zijn. Daarna is het de bedoeling dat Stone-IT helpt bij de migratie, en dat het de beheerders van Antonius en Mesos theoretisch bijschoolt en on-the-job traint. Het is nadrukkelijk de bedoeling dat Antonius en Mesos hun Linux-netwerken zelf gaan beheren en dat de rol van Stone-IT daarbij binnen een jaar tijd wordt teruggebracht tot het leveren van tweede- of zelfs derdelijnssupport.
Drijfveer
De belangrijkste drijfveer achter het project is volgens ICT-manager Gerrit Krediet de post licentiekosten. Die bedragen voor de in totaal 2800 desktops alleen al zo’n half miljoen euro op jaarbasis. Door de toename van het gebruik van mobiele devices dreigde die post SEnD bij onveranderd beleid SEnD de komende jaren jaarlijks met nog eens zo’n zelfde bedrag (!) toe te nemen. Om die ontwikkeling te doorbreken, startte Krediet het project ‘Antonius Open’, waarvoor hij onlangs groen licht kreeg van de raad van bestuur.
‘Antonius Open’
Het Antonius wil met dit project ‘Antonius Open’ een ICT-strategie ontwikkelen en uitvoeren om zoveel mogelijk gebruik te maken van open source. De verwachte besparingen op licentiekosten zijn zodanig dat de kosten van migratie en trainingen al voor eind 2009 zijn terugverdiend. Dat is nog voor de afronding van het project. Krediet: “We zijn met open source niet alleen voordeliger uit. Onze ervaring in de backoffice en op de IT-afdeling zelf is dat het allemaal uitstekend werkt. Uitvalpercentages zijn zeer gering, de schaalbaarheid is voortreffelijk, de integratie wordt alleen maar beter. Ja, je bent zelf misschien wat meer bezig met beheer en functionaliteit, maar dat betaalt zich bij onze schaal riant terug door het wegvallen van licentiekosten. Wat je aan licenties betaalt, daarvan zie je niets meer terug. Wat je uitgeeft aan scholing en ervaring van medewerkers, daarvan profiteer je als organisatie nog jarenlang.”
Aan de slag
Stone-IT verwacht voor het onderzoek en de migratie gedurende ten minste zes maanden minimaal drie Linux-specialisten op het project te zetten en rekent daarnaast op een minstens even grote inzet van mensen van de IT-staf van het ziekenhuis zelf. Deze week is begonnen met de training ‘Basisvaardigheden Linux’ voor vijf netwerkbeheerders van Antonius. Vervolgcursussen die op de agenda staan, hebben onder meer betrekking op tools voor het uitrollen van open-sourcesoftware en beheer van de Linux-omgeving. Om alvast een gevoel voor Ubuntu teweeg te brengen, werden een maand geleden tien onder dat besturingssysteem draaiende laptops als ‘kiosk-pc’s’ in de ziekenhuisorganisatie uitgezet. Al met al denkt Krediet aan diensten van Stone-IT niet meer dan anderhalve ton kwijt te zijn. Inzet van eigen IT-staf en operationele belasting van medewerkers in de lijnafdelingen van het ziekenhuis, heeft hij in de businesscase voor Antonius Open niet meegenomen: “Dat zijn dus eigenlijk salariskosten. Die maken we ook als we met Microsoft-producten zouden blijven werken.”
Welke opensourcesoftware?
De keuze voor specifiek open-sourceproducten is nog niet definitief bepaald, maar in eerste instantie wordt gedacht aan Ubuntu voor de desktops en SUSE of RedHat IPA voor de servers, waarop nu nog Microsofts Active Directory draait. ExChange zal waarschijnlijk het veld ruimen voor Zimbra of het onlangs (gedeeltelijk) tot open source verklaarde product Zarafa.
Geen cowboyactie
In plaats van Microsoft Office wordt waar mogelijk OpenOffice geïmplementeerd. Bij de overstap naar OpenOffice ontstaan in een aantal gevallen problemen met macro’s en Excel-templates die niet zonder meer zijn over te zetten.Voor de opslag van gegevens kijkt Antonius naar opensourcesoftware voor gedistribueerd filemanagement, mogelijk op basis van Glustre. Als open sourceoptie voor documentmanagement staat op dit moment Alfresco bovenaan. Mede daardoor is nog niet helemaal duidelijk hoeveel van de desktops uiteindelijk op Linux worden overgezet. Krediet: “Het is geen cowboyactie. Per werkplek wordt gekeken wat nodig is en hoe we dat onder Linux brengen. Pas als gebruikers en IT het daarover eens zijn, gaat zo’n werkplek over. We noemen dat het ‘Antonius Oké’-principe.” Als migratiedoel per eind 2009 hanteert Krediet dat dan minstens een kwart van de werkplekken onder Linux moet draaien. In de jaren daaropvolgend zal naar verwachting het overgrote merendeel van de resterende werkplekken volgen.
Beperkende factor
De belangrijkste beperkende factor bij de migratie is waarschijnlijk de ondersteuning van specifieke ‘bedrijfseigen’ applicaties die worden gebruikt. Het belangrijkste is de ondersteuning van het ziekenhuisinformatiesysteem IntraZIS, dat zelf al onder Unix draait. Dat programma zal naar verwachting weinig problemen opleveren daar het in principe via een webbrowser of zo nodig zelfs door middel van een terminalemulatie is te benaderen. Hetzelfde geldt voor het door Antonius in eigen beheer ontwikkelde elektronische patiëntendossier. Maar op allerlei plaatsen worden nog andere specifieke medische applicaties gebruikt, waarvan nog niet geheel duidelijk is of er Linux-versies van bestaan. Als dat niet het geval is, zal worden overwogen om de applicatie via NX of een andere open-sourceterminalserver beschikbaar te maken.
Grootste Ubuntu gebruiker
Martijn Smit van Stone-IT kreeg onlangs een lijst onder ogen met omstreeks honderd applicaties die bij Antonius in gebruik zijn: “Je kunt er gerust van uitgaan dat voor een flink aantal geldt dat ze niet zonder meer zijn over te zetten. Als zo’n applicatie echt nodig is, dan betekent dat voor de betreffende werkplek dat deze onder Windows zal blijven draaien. Jammer, maar geen drama.” Op hoeveel van zulke ‘geen-drama-werkplekken’ Antonius uiteindelijk uitkomt, durft hij niet te schatten. Zelfs als - wat niet aannemelijk lijkt - slechts de helft van Antonius’ pc-park ‘open gaat’, dan nog is het Nieuwegeinse ziekenhuis, in werkplekken geteld, meteen Nederlands grootste Ubuntu-gebruiker.
Zarafa – Mailoplossing
Zarafa is een open source mailoplossing. Zarafa levert zowel een mailserver (vergelijk met Microsoft Exchange) als een mail client (zoals Outlook). Gangbare mailclients, zoals Outlook, werken ook op de mailserver van Zarafa. U kunt dus overstappen op Zarafa zonder dat gebruikers er iets van merken.
Hoe ziet een open source implementatie project/traject eruit?
Eerst wordt in kaart gebracht welke software bij uw zorginstelling te vervangen is. ZorgOpen kan u hierbij adviseren.
Het is niet nodig om grote abrupte veranderingen door te voeren. U kunt eerst (generieke) oplossingen doorvoeren, waarmee u kosten kunt besparen zonder ingrijpende veranderingen, zoals een Open Source spamfilter, mailoplossing of monitoringsysteem. Vervolgens kunt u gestaag doorgroeien naar een ‘Open Source zorginstelling’.
Alle ICT vervangen die vervangen kan worden, is een ingrijpend project, met een looptijd van 1 tot 2 jaar. Gemiddeld blijft er zo’n 20% van de ICT bij het oude en kan 80% vervangen worden.
Opleiding
U kunt kiezen om open source te onderhouden binnen uw eigen instelling. Het kan dan nuttig zijn gebruik te maken van kennis van instellingen die dit traject al hebben gedaan en om opleidingen te volgen. Het is ook mogelijk om het gehele traject uit te besteden aan derden.
Gedreven door eindgebruikers
De ontwikkeling van open source wordt gedreven door de wensen van de gebruiker. Wereldwijd programmeren ontwikkelaars aan open source. Alle ontwikkelingen zijn direct weer beschikbaar voor alle gebruikers. Software evolueert hierdoor veel sneller en gebreken worden eerder opgespoord en verholpen.
Toekomstvaste software en dataopslag
De software is toekomstvast omdat:
- de code leveranciersonafhankelijk is
- er een grote gebruikersgroep is
- een grote groep ontwikkelaars wereldwijd de software onderhoudt en verbetert
- gegevens in een vrije, openbare structuur (open standaard) worden opgeslagen
Lagere ICT kosten voor de zorg
De totale kosten (total cost of ownership) voor uw ICT komen lager uit met het gebruik van open source software. Overstappen is echter niet gratis. Een zorginstellingbrede oplossing bestaat uit meer dan alleen software. Er is expertise, ondersteuning en ook hardware nodig om open source succesvol te implementeren bij uw zorginstelling. Uw kosten verschuiven van licenties naar diensten. Een middelgroot ziekenhuis kan al ongeveer €1.000.000,- per jaar besparen.
In de VS heeft men berekend dat er jaarlijks 23 miljard bespaard kan worden op ICT in de zorg door over te stappen op Open Source software. Als we die rekensom doorberekenen naar Nederland kan ongeveer 1,2 miljard bespaard worden per jaar. De randvoorwaarden om nu te beginnen zijn aanwezig:
o transparante communicatie (binnen het EPD en met patiënten) wordt steeds belangrijker
o het gebruik van Open standaarden wordt meer en meer afgedwongen
o er zijn steeds meer geschikte alternatieven in de markt
o bestaande leveranciers innoveren (te) langzaam
o de financiële positie van zorginstellingen staat onder druk door bezuinigingen en privatisering
Hoge innovatiesnelheid
Programmeurs delen hun kennis in wereldwijde kennisnetwerken. Deze netwerken zijn een grote motor achter de ontwikkeling van de software. De software lift mee op de nieuwste innovaties. Een bewijs van de kwaliteit is dat gerenommeerde leveranciers als Novell, Oracle, IBM of HP steeds meer gebruik maken van open source software. Ook beursgenoteerd commercieel bedrijf RedHat omarmt open source initiatieven en geeft ontwikkelingen terug aan de open source wereld.
Een aantal open source applicaties zijn wereldwijd standaard geworden zoals mailserver Apache en database management systeem MySQL.
Hoge kwaliteit
Elke gebruiker beschikt over de broncode. Dit leidt ertoe dat zeer veel ontwikkelaars meewerken om de software te verbeteren. De software heeft zich in hoog tempo ontwikkelt tot robuuste, stabiele en onderhoudsvrije software. Eventuele fouten worden snel opgespoord en verholpen. Dit ontwikkelingsproces zorgt ervoor dat open source software vaak beter werkt (bijvoorbeeld minder foutmeldingen, minder virussen) dan vergelijkbare producten van één bedrijf, waar een veel kleinere groep programmeurs aan de software werkt.
Wat is open source?
Open source is het principe dat iedereen vrije toegang geeft tot de bronmaterialen (de source) van een eindproduct en daaraan mee kan produceren en ontwikkelen. De meest bekende vorm is open source software. Door het toenemende gebruik van internet heeft open source software de laatste jaren een vlucht genomen.
Folder ZorgOpen.org
Recht van burgers op open standaarden wettelijk regelen
‘ICT-gebruik door de overheid raakt de burger, maar de burger is nauwelijks betrokken bij de inrichting van de ICT-infrastructuur die de relatie overheid-burger beheerst. Het gebruik van (open) standaarden kan daarom voor overheden niet vrijblijvend zijn’. Aldus wetenschapper Maurice Schellekens (Universiteit van Tilburg) in het Open Source Jaarboek 2008-2009, dat donderdag tijdens het NOiV Jaarcongres 2009 in Utrecht wordt gepresenteerd. In zijn beschouwing concludeert Schellekens dat er goede redenen zijn om het recht van burgers op open standaarden wettelijk te verankeren.
Themamiddag over open source (software) in e-learning en zorg
Op donderdag 19 maart wordt in Leiden een themamiddag gehouden met als thema ‘open standaarden en open source in e-learning en gezondheidszorg’. Tijdens de bijeenkomst, die georganiseerd is door de werkgroep E-learning Nederlandse Vereniging voor Medisch Onderwijs, zal onder andere Erwin Folmer een presentatie geven. Folmer, adviseur Open Standaarden bij het programmabureau Nederland Open in Verbinding (NOIV), zal onder meer ingaan op de vraag wat e-learning kan betekenen voor de zorg, en zal daarnaast dieper ingaan op het gebruik van open standaarden. Als casus zal de blik worden gericht op het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein, dat in november vorig jaar bekendmaakte de stap naar open standaarden en open source software te gaan maken.
Na de presentatie van Erwin Folmer is het de beurt aan Robert Jan Verkade en Stephen Hay. Zij zullen een presentatie verzorgen waarbij de Webstandaarden centraal staan. Zo zullen zij zich afvragen wat het is, wat het belang ervan is, en wat e-learningmensen ermee zouden moeten. Ook zullen zij aandacht vragen voor de vereniging Fronteers, de vereniging van Nederlandse front-end web-ontwikkelaars, die als doelstelling heeft om het beroep van web-front-end ontwikkelaar te professionaliseren.
De themamiddag in Leiden zal plenair worden afgesloten door Andries de Man, Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), Onderwijs ExpertiseCentrum, Directoraat Onderwijs en Opleidingen. Hij zal onder meer spreken over e-learningstandaarden, en daarbij de vraag stellen waarom het er zo veel zijn, waarom wij ze nodig hebben, en hoe onderwijs-specifiek ze zijn.
Belangstellenden voor de bijeenkomst kunnen zich tot uiterlijk donderdag 12 maart opgeven bij de secretaris van de werkgroep (m.doets@erasmusmc.nl – Mathijs Doets), met daarbij de aantekening dat er beperkt plaats is.